Barkod ve stok yönetimi sözlüğü
Barkod, GS1 numaraları ve stok yönetiminde sık geçen terimler; doğru kararlar için kısa ve açık tanımlar.
A
Aktarım
Bir ürünün bir konumdan diğerine taşınmasının tek hareket olarak kaydı: kaynak konumdan düşer, hedef konuma eklenir. Toplam stok değişmez. Ayrıntılar
Asgari stok seviyesi
Bir ürün için altına inilmemesi istenen miktar. Toplam stok bu seviyenin altına indiğinde yeniden sipariş zamanı gelmiştir. Ayrıntılar
B
Barkod
Bir numarayı ya da metni okuyucunun okuyabileceği çubuk, boşluk ya da kare modüllerle gösteren işaret. Tek boyutlu (çizgili) ve iki boyutlu (QR, DataMatrix) türleri vardır.
Barkod okuyucu
Barkodu okuyup içindeki veriyi bilgisayara aktaran cihaz. Lazerli okuyucular yalnız çizgili barkod okur; kameralı okuyucular ve telefonlar QR kodu da okur.
C
Code 128
Harf ve rakam taşıyabilen yaygın bir çizgili barkod türü. GS1 dışı iç kodlarda (raf, demirbaş, sarf) kullanılır; GS1-128 bu türün GS1 kurallarıyla kullanılan biçimidir.
Ç
Çıkış hareketi
Satış, kullanım, fire ya da sevk nedeniyle bir ürünün bir konumdan düşülmesi. Konumdaki miktardan fazlası çıkarılamaz.
D
DataMatrix
Küçük alanlara çok veri sığdıran kare biçimli iki boyutlu kod. GS1 DataMatrix özellikle sağlık ürünlerinde GTIN, lot, tarih ve seri numarası taşır.
Demirbaş
Tükenmeyen, kullanıldıkça yer değiştiren varlık: alet, cihaz, makine, mobilya. Stokta miktarından çok yeri izlenir. Ayrıntılar
Digital Link
GS1 Digital Link: GTIN'i ve gerekiyorsa lot, tarih ve seri numarasını bir web adresinin içine yerleştiren GS1 standardı. Genellikle QR kodla basılır; aynı kod hem ürün kimliği hem bağlantıdır. Ayrıntılar
Dönemsel sayım
Deponun tamamını bir günde saymak yerine konumları belirli aralıklarla sırayla saymak. Farklar küçükken ve nedenleri tazeyken yakalanır. Ayrıntılar
E
EAN-13
Tüketici ürünlerinde kullanılan 13 haneli çizgili barkod. Perakende kasalarının okuduğu temel GS1 barkodudur; içinde GTIN-13 taşır. Ayrıntılar
EAN-8
Çok küçük ambalajlar için 8 haneli GS1 barkodu. Numarası ayrıca istenir ve sınırlı olarak verilir.
Eleman dizisi
GS1 uygulama tanımlayıcısı ile ardından gelen verinin birleşimi; ör. (17)271231 son kullanma tarihini gösterir. GS1-128 ve Digital Link bu dizileri taşır.
F
FEFO
"Önce dolan önce çıkar" (First Expired, First Out). Son kullanma tarihi en yakın parti önce kullanılır ya da satılır; gıda, kozmetik ve sağlıkta temel ilkedir.
FIFO
"İlk giren ilk çıkar" (First In, First Out). Depoya ilk giren parti önce çıkar; tarih izlenmeyen ürünlerde yaygındır.
Firma öneki
GS1 üyeliğiyle firmaya tahsis edilen numara başlangıcı. Firma GTIN'lerini bu önekin arkasına kendi ürün numarasını ve kontrol basamağını ekleyerek üretir; önek uzadıkça üretilebilecek numara azalır. Ayrıntılar
G
GLN
Global Konum Numarası: bir firmayı, tesisi ya da depoyu tanımlayan 13 haneli GS1 numarası.
GS1
Barkod numaralarını ve standartlarını yöneten, kâr amacı gütmeyen küresel kuruluş. Türkiye'de numaralar GS1 Türkiye üzerinden verilir.
GS1-128
GTIN'in yanında lot, son kullanma tarihi, seri numarası ve miktar gibi bilgileri uygulama tanımlayıcılarıyla taşıyan çizgili barkod. Koli ve lojistik etiketlerinde kullanılır.
GTIN
Küresel Ticari Ürün Numarası: bir ürünü dünya genelinde tek başına tanımlayan GS1 numarası. 8, 12, 13 ya da 14 haneli olabilir; son hanesi kontrol basamağıdır. Ayrıntılar
GTIN havuzu
Firma önekinden üretilebilecek numaraların listesi: hangisi verildi, hangisi rezerve, hangisi boşta, hangisi pasif. Pasif numara bir daha verilmez. Ayrıntılar
I
ITF-14
Koli ve dış ambalajlar için 14 haneli çizgili barkod. İçinde koli GTIN'i (GTIN-14) taşır; kalın çubuklu yapısı oluklu mukavvaya basılmaya uygundur. Ayrıntılar
İ
İç kod
Yalnız işletme içinde kullanılan, GS1'den alınmayan kod. Raf, demirbaş ve sarf malzemesi için yeterlidir; perakendede ya da pazar yerinde kullanılmaz.
K
Koli GTIN'i
Aynı üründen belirli sayıda içeren standart koliye verilen 14 haneli numara. Genellikle bir gösterge hanesiyle tüketici biriminin GTIN'inden türetilir.
Kontrol basamağı
GTIN'in son hanesi. Diğer hanelerden hesaplanır ve okuma ya da yazım hatasını yakalar. Ayrıntılar
Konum
Stoğun durduğu yer: depo, raf, mağaza, araç, şantiye ya da bina. Stok konum bazında tutulur.
L
Lot
Aynı koşullarda üretilmiş ürün grubunu gösteren numara (parti numarası). Geri çağırma ve son kullanma tarihi takibi lot üzerinden yapılır.
N
Net miktar
Ambalajdaki ürünün ağırlığı ya da hacmi (ör. 100 g, 500 ml). Net miktarı değişen ürün yeni bir GTIN alır.
P
Parti
Aynı lot numarasını ve son kullanma tarihini paylaşan ürün miktarı. Stokta tarih takibi parti bazında yapılır.
Q
QR kod
Veriyi kare modüllerden oluşan matriste taşıyan iki boyutlu kod. Telefon kamerasıyla okunur; web adresi gibi uzun verileri taşıyabilir. Ayrıntılar
S
Sayım farkı
Sayılan miktar ile kayıtlı stok arasındaki fark. Onaylandığında düzeltme hareketi olarak kaydedilir. Ayrıntılar
Sessiz bölge
Çizgili barkodun iki yanında bırakılması gereken boş alan. Dolarsa okuyucu barkodun başını ve sonunu bulamaz.
Son kullanma tarihi
Ürünün güvenle kullanılabileceği son tarih. GS1 etiketlerinde (17) uygulama tanımlayıcısıyla YYAAGG biçiminde yazılır.
SSCC
Seri Nakliye Kabı Kodu: bir paleti ya da sevkiyat kabını tek başına tanımlayan 18 haneli GS1 numarası.
Stok hareketi
Stoğu değiştiren her kayıt: giriş, çıkış, aktarım ya da sayım düzeltmesi. Stok, hareketlerin toplamıdır.
U
UDI
Tekil Cihaz Tanımlayıcısı: tıbbi cihazları tanımlayan kimlik. Cihaz kimliği (GTIN) ve üretim kimliğinden (lot, seri, tarih) oluşur. Ayrıntılar
UPC-A
Kuzey Amerika'da yaygın 12 haneli GS1 barkodu. İçinde GTIN-12 taşır; EAN-13 okuyan kasalar da okur.
Uygulama tanımlayıcısı
GS1 barkodlarında verinin anlamını gösteren ön ek: (01) GTIN, (10) lot, (17) son kullanma tarihi, (21) seri numarası. Kısaca AI.
V
Varyant
Aynı ürünün renk, beden, koku ya da hacim gibi bir özellikte farklılaşan sürümü. Her varyant ayrı GTIN alır.
X
X boyutu
Barkodun en ince çubuğunun genişliği. Barkodun büyüklüğünü ve okunurluğunu belirler; GS1 her barkod türü için en küçük ve en büyük değerleri tanımlar.
Z
ZPL
Zebra Programming Language: etiket yazıcılarının anladığı komut dili. BARKODOS etiketleri ZPL II olarak yazıcıya doğrudan gönderir. Ayrıntılar
Sözlük nasıl kullanılır?
Üstteki harf çubuğundan aradığınız terimin harfine gidin. Terimler Türk alfabesine göre sıralanmıştır; kısaltmalar (GTIN, SSCC, ZPL) kendi harflerinin altındadır.
Bazı terimlerin yanında "Ayrıntılar" bağlantısı vardır; o kavramın BARKODOS'ta nasıl kullanıldığını anlatan sayfaya götürür.
Bir terimi işe dökmenin adımları
4 adımda, baştan sona.
Adım 1: Terimi bulun
Harf çubuğundan.
Adım 2: Tanımı okuyun
Kısa ve örnekli.
Adım 3: Ayrıntıya geçin
İlgili rehber ya da özellik sayfası.
Adım 4: Panelde görün
Demo panelde aynı kavramın ekranı.
Sözlük hakkında sık sorulanlar
Sorunuz burada yoksa demo talep formundan yazın.
Aradığım terim yok, ne yapmalıyım?
Demo talep formundan yazın; sözlüğe ekleyelim.
Tanımlar resmî GS1 tanımları mı?
Hayır. Tanımlar anlaşılır olması için kısaltılmış açıklamalardır; resmî tanımlar için GS1 Genel Spesifikasyonları esastır.
Kısaltmaların Türkçesi neden yok?
GTIN, SSCC, GLN gibi kısaltmalar dünyada ve Türkiye'de İngilizce açılımlarıyla kullanılır; tanımda Türkçe karşılığını veriyoruz.
Terimleri panelde görün.
GTIN havuzu, partiler, konumlar ve etiketler demo panelde kurgusal veriyle hazır.